تبلیغات
تدریس خصوصی ریاضی ابتدایی و متوسطه اول

تدریس خصوصی ریاضی ابتدایی و متوسطه اول
 
نویسندگان
لینک های مفید

یكى از مشكلات روانى در بین برخى انسان‏ها، مسأله ترس است كه در روانشناسى از آن تعبیر به فوبیا مى‏شود و در لسان قرآن و روایات اهل بیت (علیهم‏السلام) از تعابیرى چون: خوف، خشیت نام برده شده است. گر چه خوف و خشیت نه تنها مشكل روانى نیست، بلكه مورد توصیه آیات و روایات مى‏باشد.1 ترس مختصّ به قشر خاص یا سن خاصى نیست و كم و بیش افراد جامعه با آن دست به گریبان هستند و از آن رنج مى‏برند.

یكى از مشكلات روانى در بین برخى انسان‏ها، مسأله ترس است كه در روانشناسى از آن تعبیر به فوبیا مى‏شود و در لسان قرآن و روایات اهل بیت (علیهم‏السلام) از تعابیرى چون: خوف، خشیت نام برده شده است. گر چه خوف و خشیت نه تنها مشكل روانى نیست، بلكه مورد توصیه آیات و روایات مى‏باشد.1 ترس مختصّ به قشر خاص یا سن خاصى نیست و كم و بیش افراد جامعه با آن دست به گریبان هستند و از آن رنج مى‏برند.

مراحل ترس‏
ترس در وجود انسان مراحلى دارد. افراد در سنین مختلف به یك میزان و از موارد خاصى نمى‏ترسند. كودك تا سن سه سالگى، از مسائل خاصى مى‏ترسد كه شامل، ترس از تنهایى، جدایى از پدر و مادر، گریه دیگران، سر و صدا و... مى‏باشد. از سن چهار تا هفت سالگى، كودك معمولاً از حیوان، آب، خون، فضاى بسته، دكتر و... مى‏ترسد. از سن هفت سالگى تا نوجوانى، كودك از محیط مدرسه، دوست و همكلاسى و معلم و... وحشت دارد و این ترس به خاطر جدایى كودك از محیط خانوادگى است. در نوجوانى، ترس‏ها فرق مى‏كند. نوجوان‏ها معمولاً از آبرو مى‏ترسند و وحشت دارند كه آبرویشان برود و شخصیتشان خرد شود. آن‏ها از انتقاد وحشت دارند و لذا از امتحان مى‏ترسند و گاه در جلسه امتحان حالشان به هم مى‏خورد؛ زیرا مى‏ترسند نمره بد بیاورند، همچنین از حسابرسى مى‏ترسند و وحشت دارند. 
از نصیحت كردن دیگران دورى مى‏كنند؛ زیرا مى‏ترسند از آن‏ها انتقاد شود و یا برخوردى از طرف ناصح صورت بگیرد كه آبروى آن‏ها را برده و شخصیت آن‏ها را زیر سؤال ببرد.
بسیارى از نوجوان‏ها از مرگ مى‏ترسند، از حسابرسى قیامت وحشت دارند و از حوادث مى‏ترسند. در جوانى و بزرگسالى، ترس از مسائل دیگرى است. بسیارى از افراد در این سنین، از امراض مى‏ترسند، مخصوصاً آن‏ها كه از نظر روحى ضعف داشته باشند. و نیز از مشكلات مى‏ترسند، از شكست‏ها وحشت دارند، از كارهایى كه احتمال شكست در آن باشد، روى گردان هستند. در سنین بالاتر ترس از مرگ، از آینده و فرجام در دنیا بسیارى از افراد را رنج مى‏دهد، پس ترس در سنین مختلف مراحلى دارد.
ترس مثبت‏
ترس همیشه جنبه منفى ندارد، بلكه یك ترس ارزشى در مكتب اسلام مطرح است كه اسلام انسان‏ها را به اینگونه ترس تشویق و ترغیب كرده است. ترس مثبت، از آن جهت اهمیت دارد و بحثى قابل اجراست كه آثار دنیوى و اخروى فراوانى براى انسان به همراه دارد. این ترس نه تنها باعث ركود و سقوط انسان نمى‏شود، بلكه عامل رشد در بُعد معنوى، مادى و دنیوى انسان به شمار مى‏رود. این جاست كه اسلام نسبت به ترس مثبت تأكید دارد و آن را یك صفت ارزشى مى‏شمارد و عقیده دارد كه اگر انسان ترس مثبت را در خود تقویت كند، ترس منفى در او راه پیدا نخواهد كرد و به كمال و ارزش معنوى نیز دست پیدا خواهد كرد. 
انواع ترس مثبت 
ترس مثبت داراى عوامل متعددى است و ممكن است هر كدام از این عوامل موجب بروز ترس در برخى از افراد باشد. این ترس‏ها از آن جا مثبت است كه عامل رشد براى انسان به شمار مى‏رود و انسان از این ترس به مقامات، كمالات و ارزش‏هاى الهى و انسانى، دست پیدا مى‏كند. از این رو، از آن به عنوان ترس مثبت و مورد تأكید یاد مى‏شود و به كسى كه این ترس را داشته باشد، انسان ترسو اطلاق نمى‏شود، بلكه این ترس زمینه نفى ترس‏هاى بیهوده و نابه جا است.
ترس از خداوند
بالاترین مرحله ترس مثبت، ترس از خداوند است. یعنى آن كه انسان از خداوند بترسد، از مقام او خوف داشته باشد و این‏ترس او را از گناهان باز دارد و به سوى كمال انسانى رهنمون شود. در قرآن، آیات فراوانى پیرامون ترس از خداوند وجود دارد كه خداوند مردم را به ترس از خود ترغیب كرده است.
در سوره مائده، آیه 44 مى‏فرماید: «... فلا تَخشَوا النَّاسَ و اخْشَونِ...»؛ باید از مردم نترسید و از من بترسید. نشانه ایمان در انسان، این است كه از خداوند بترسد. هر چه ملاك‏هاى ایمان در اعضاء و جوارح انسان قویتر باشد، ترسش از خداوند بیشتر است. حضرت على (علیه‏السلام) مى‏فرماید: «از خدا طورى بترس كه گویا از او هیچ اطاعت و فرمانبردارى نكرده‏اى و آن گونه به او امیدوار باش كه گویا هیچ معصیت نكرده‏اى.» 
آثار ترس از خداوند
ترس از خداوند، براى انسان آثار مثبتى به همراه دارد. هر كدام از این آثار، مى‏تواند انسان را به ترس از خداوند ترغیب كند و به انسان روحیه‏اى دهد كه فقط از خدا بترسد. ناگفته روشن است كه كلیه اخلاقیات و روحیات انسان در اعمال او تأثیر مى‏گذارند. اگر این اخلاق و روحیه بر میزان خداشناسى و محور ایمان باشد، آثار مثبتى نیز در پى خواهد داشت. آثار اعمال انسان هم در دنیا مشهود است و هم در آخرت. انسان از عكس العمل اعمالش بهره بردارى مى‏كند و از نیكى‏هاى عمل صالح بهره‏مند و از عقوبت اعمال زشت منزجر و ناراحت مى‏شود وكیفیت آن را مى‏بیند؛ زیرا این وعده خداوند است: «كسى كه ذرّه‏اى خوبى كند، نتیجه آن را مى‏بیند و كسى كه ذرّه‏اى بدى كند، نیز از نتیجه آن مصون نخواهد بود».2 شناختن راه حق و پیروى از آن، نشانه عقل سلیم در انسان است و انسان عاقل سعى مى‏كند، با انجام خوبى‏ها و شناخت آن زندگى و سعادت دنیوى و اخروى خود را تأمین كند.
آثار دنیوى‏
ترس از خداوند، براى انسان، آثار روحى، معنوى و مادى در دنیا به همراه دارد و همین آثار نیك در دنیاست كه در آخرت نیز انسان را سعادتمند مى‏گرداند. پیرامون آثار دنیوى ترس از خداوند، روایات فراوان است. در این جا، تنها گذرى كوتاه براى یادآورى این آثار در فرهنگ غنى اسلام مى‏شود: 
1- علم و دین انسان كامل مى‏شود: حضرت على (علیه‏السلام) در روایتى نقل فرمودند: «كسى كه از خدا بترسد، معلوم مى‏شود از نظر علم و ایمان كامل شده است.»3 
هر گاه بینش و ایدئولوژى و جهان بینى انسان كامل شود، نشانه آن است كه از خداوند مى‏ترسد و یا به تعبیرى، ترس از خداوند، موجب مى‏شود انسان اعمالى را انجام دهد كه این اعمال علم و انسان را كامل كند.
2- به مقام علماء و اندیشمندان مى‏رسد: اگر انسان از خدا بترسد، به مقام علماء و دانشمندان رسیده است؛ زیرا خداوند در آیه شریفه 28 سوره فاطر مى‏فرماید: «فقط علماء و اندیشمندان هستند كه از خداوند مى‏ترسند.»4 
از نظر فرهنگ اسلام، به كسى دانشمند و عالم گفته مى‏شود كه مقام قرب او نزد خداى متعال و مراتب ایمانش به حضرت حق از همه بالاتر باشد. عالم و دانشمندى كه در مسیر خداشناسى نباشد و با دیدن آثار و پدیده‏ها به وجود خداوند پى نبرد و علمش صرفاً به خاطر رشد مادى خود و انسان‏هاى دیگر باشد، به او عالم گفته نمى‏شود. عالم شدن در امور مادى، تنها یك جزء از اسرار آفرینش است. از نظر اسلام، جهان ماوراء ماده، بیش از دنیاى مادى ارزش و قیمت دارد. به هر حال، اگر علم زمینه ساز ترس از خداوند براى انسان باشد، آن علمى است كه ارزشمند است. اگر علم براى انسان زمینه انحراف، فساد و جنایت را به وجود بیاورد، آن علم نه تنها موجب خشیت از خداوند نمى‏شود، بلكه موجب استبداد و استكبار مى‏شود و ارزشى هم ندارد.
3- هدایت الهى: هدایت، نعمت الهى است كه انسان به وسیله آن از گناهان دور شده و در سیرِ رضاى حق تعالى قرار مى‏گیرد و هم در دنیا و هم در آخرت از نعمات بى‏شمار الهى بهره‏مند مى‏گردد. و آن نعمتى است كه خداوند به انسان هایى كه از او مى‏ترسند، بشارت داده است. قرآن مى‏فرماید: «از ستمكاران نترسید، از من بترسید تا من هم نعمتم را بر شما تمام گردانم و باشد كه به راه حق و ثواب و هدایت دست یابید.»5 
هدایت نعمتى است كه خداوند به وسیله آن، انبیاء خود را تأیید و پیروان آنان را به صراط مستقیم هدایت فرموده است و مؤمنین نیز شامل این هدایت مى‏شوند. قرآن مى‏فرماید: «هر كس توانست نعمت هدایت را دریابد، رستگار مى‏شود. اما اگر گمراه شد و از خداوند دور ماند، عقوبت دنیا و آخرت گریبان او را خواهد گرفت و خداوند وعده داده است كه خلافكاران را هدایت نكند.»6 
ادامه دارد...
برگرفته از كتاب روانشناسى جوان‏
پى‏نوشت‏ها:
1- در ادامه مقاله بیشتر به توضیح این قسمت خواهیم پرداخت .
2- زلزله / 7. 
3- وسائل، ج 13.
4- انّما یخشى الله من عباده العلماء، فاطر/ 28.
5- بقره / 150.
6- قصص/ 50




طبقه بندی: مذهبی، 
[ پنجشنبه 11 شهریور 1395 ] [ 02:58 ب.ظ ] [ سید رضا فاطمی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :